ҚБ Дүниежүзі тарихы 5-сынып Қалыптастырушы бағалауға арналған тапсырмалар жинағы 2017-2018 жыл

Қалыптастырушы бағалауға арналған
тапсырмалар жинағы
Дүниежүзі тарихы
5-сынып

========1========

Құрметті мұғалім!
Аталған тапсырмалар жинағы білім беру мазмұнын жаңарту аясында мұғалімдерге көмек құралы ретінде құрастырылды. Бұл мұғалімдердің ұжымдық жұмысының нәтижесі. Бағалау критерийлері мен дескрипторлары бар тапсырмалар қалыптастырушы бағалауды өткізуге, сабақты жоспарлауға, ұқсас тапсырмаларды құрастыруға және іріктеп алуға, оқу мақсатына жетуге қатысты сындарлы кері байланыс беруге көмектесетін үлгі болып табылады.
Жинақтың ұсынылған сипаты сізге білім алушының қажеттілігі мен мүмкіндігін есепке ала отырып, тапсырмаларға толықтырулар мен өзгерістер енгізуіңізге, бейімдеуіңізге мүмкіндік береді.
Қосымша материалдарды (нұсқаулықтар, таныстырылымдар, жоспарлар және т.б.), форумдағы талқылауларды және бейне нұсқауларды сіз «Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҰ http://josparik.kz/ ресми сайтынан таба аласыз.
Жемісті жұмыс пен шығармашылық табыс тілейміз!
Жинақ негізгі мектеп мұғалімдеріне, әдіскерлерге, критериалды бағалау бойынша өңірлік және мектеп үйлестірушілеріне, басқа да мүдделі тұлғаларға арналған.
Жинақты дайындау барысында ресурстар (суреттер, мәтіндер, бейне және аудио материалдар, т.б.) қолжетімді ресми интернет-сайттардан алынды. Жинақ коммерциялық емес мақсатта құрастырылған.

2

========2========

Мазмұны
1-тоқсан……………………………………………………………………………………………………………………………………..4
Бөлім «Терімшілер-аңшылардан бастап жер иеленушілер мен мал өсірушілерге дейін»……………4
Бөлім «өзен алқаптары өркениеттері»……………………………………………………………………………………11
Бөлім «Ежелгі Египет»………………………………………………………………………………………………………….13 2-тоқсан……………………………………………………………………………………………………………………………………22
Бөлім «Қос дөңгелекті арбалар және империялар»…………………………………………………………………22
Бөлім: «Ежелгі Үндістан:буддизмнің гүлденуі мен индуизмнің триумфі»……………………………….32 3-тоқсан……………………………………………………………………………………………………………………………………40
Бөлім «Ежелгі Қытай»…………………………………………………………………………………………………………..40
Бөлім «Ежелгі Грекия»………………………………………………………………………………………………………….43
Бөлім «Ежелгі Грекия мәдениеті»………………………………………………………………………………………….51 4-тоқсан……………………………………………………………………………………………………………………………………56
Бөлім «Рим империясының гүлденуі» ……………………………………………………………………………………56
Бөлім «Дәуірлер тоғысындағы Рим»………………………………………………………………………………………65
3

========3========

1-тоқсан
Бөлім «Терімшілер-аңшылардан бастап жер иеленушілер мен мал өсірушілерге
дейін»
Тақырып «Алғашқы адам қалай пайда болды»
Оқу мақсаты
5.1.1.1 Түрлі теориялар негізінде адамның пайда болуын түсіндіру
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Адамның пайда болуы туралы теорияларды
анықтайды
 Адамның эволюциялық даму сатысын суреттер
арқылы сипаттайды
Ойлау дағдыларының Білу және түсіну
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
1. Адамның пайда болуы туралы екі түрлі көзқарастарды атаңыз:
2. Суретті пайдалана отырып, адамның эволюциялық даму теориясына сапаттама беріңіз:
Атауы
Сипаты
1 2 3 4 5
Дескриптор:
Білім алушы
— — — —
адамның пайда болуы туралы діни көзқарасты атайды; адамның пайда болуы туралы эволюциялық теорияны атайды; адамның эволюциялық даму кезеңдерін атайды;
әр кезеңдегі адамның эволюциялық дамуын сипаттайды.
4

========4========

Тақырып «Алғашқы адам қалай пайда болды»
Оқу мақсаты
5.1.1.2 Адамдар тобыры, ру, қауым, тайпа секілді алғашқы бірлестік формаларын және олардың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын түсіндіру
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Адамдардың алғашқы бірлестік формаларының ұқсастықтары мен айырмашылықтарын талдайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Жоғары деңгей дағдылары
Тапсырма
Төменде берілген адамдардың алғашқы бірлестік формаларын, олардың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын Вэнн диаграммасына толтырыңыз:
Тайпа
Тобыр айырмашылығы
Ру айырмашылығы
Тайпа Айырмашылығы
Ұқсастығы
Қауым
айырмашылығҰқсастығы
ы
Дескриптор:
Білім алушы
— — — —
тобыр мен қауымның ұқсастықтарын анықтайды; тобыр мен қауымның айырмашылықтарын салыстырады; ру мен тайпаның ұқсастықтарын анықтайды;
ру мен тайпаның айырмашылықтарын салыстырады.
5

========5========

Тақырып «Неліктен ежелгі адамдар Ласко үңгірінің қабырғаларына сурет салған»
Оқу мақсаты
5.2.2.1 Ежелгі адамдардың тұрмыс салтын сипаттау үшін «алғашқы қауымдық өнер» ұғымын пайдалану
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Алғашқы қауымдық өнер ұғымын түсіндіреді
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білу және түсіну
Тапсырма
Төменде берілген Ласко үңгірінің қабырғаларына салынған суреттерді қолдана отырып, алғашқы қауымдық өнер туралы әңгіме құрастырыңыз:

Ласко үңгірінің қабырғаларына
салынған суреттер
Алғашқы қауымдық өнері
1
2
3
Дескриптор:
— — —

Білім алушы
Ласко үңгірінің табылған жылын жазады;
Ласко үңгірінің орналасқан жерін атайды;
Ласко үңгірінің қабырғаларында салынған суреттер арқылы алғашқы адамдар тіршілігін атайды;
алғашқы адамдардың ерте кәсіп түрлерін атайды.
6

========6========

Тақырып «Неліктен ежелгі адамдар Ласко үңгірінің қабырғаларына сурет салған»
Оқу мақсаты
5.2.1.2 Тотемизм, анимизм, фетишизм, магия сияқты ежелгі діни наным-сенімдерді білу
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі адамдардың діни наным-сенімдерін
түсіндіреді
Ойлау дағдыларының деңгейі Білу және түсіну
Тапсырма
Кестеде көрсетілген ежелгі діни наным-сенімдерге анықтама беріңіз:
Тотемизм
Анимизм
Фетишизм
Магия
Дескриптор:
Білім алушы
— тотемизм наным-сеніміне анықтама жазады;
— анимизм наным-сеніміне анықтама жазады;
— фетишизм наным-сеніміне анықтама жазады;
— магия наным-сеніміне анықтама жазады.
7

========7========

Тақырып «Неліктен адамдар егіншілік және мал шаруашылығымен айналыса
бастады»
Оқу мақсаты
5.4.1.1 Кәсіп және шаруашылық түрлерін (терімшілік, аңшылық, балық аулау, егіншілік, мал шаруашылығы, металл өңдеу, айырбас сауда) сипаттау
Бағалау критерийi
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білім алушы
 Кәсіп пен шаруашылық түрлерінің пайда болу
жолдарын анықтау
Қолдану
Тапсырма
Ежелгі кәсіп және шаруашылық түрлерінің пайда болуын кестеге жазыңыз:
Кәсіп және шаруашылық түрлері Терімшілік
Пайда болу жолдары
Аңшылық
Балық аулау

Егіншілік
Мал шаруашылығы
Металл өңдеу
Айырбас саудасы
Дескриптор:
Білім алушы
— кәсіп түрлерінің пайда болуына ықпал еткен жағдайларды
атайды;
— терімшілік шаруашылық түрінің пайда болуын анықтайды;
— аңшылық шаруашылық түрінің пайда болуын анықтайды;
— егіншілік шаруашылық түрінің пайда болуын анықтайды;
— мал шаруашылығы түрінің пайда болуын анықтайды;
— металл өндеу кәсіп түрінің пайда болуын анықтайды;
— айырбас саудасы кәсіп түрінің пайда болуын анықтайды.
8

========8========

Тақырып «Неліктен адамдар егіншілік және мал шаруашылығымен айналыса
бастады»
Оқу мақсаты
5.4.1.2 «Неолиттік төңкеріс» ұғымын түсіндіру, оның мәнін ашу
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Жаңа тас дәуірінің ерекшелігін аңықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білу және түсіну
Тапсырма
«Неолит төңкерісі» ұғымына сипаттама беріп, өңдіруші шаруашылыққа көшу себептерін түсіндіріңіз.
__________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________ Неолит дәуірінің ерекшеліктерін атаңыз:
1.
2
3.
4.
Дескриптор:
Білім алушы
— «Неолит төңкерісі» ұғымының анықтамасын сипаттайды ;
— Неолит дәуірінің негізгі (кем дегенде 3 ерекшелігін)
атайды;
— Неолит дәуіріндегі адам еңбектерінің жетістіктерін
атайды.
9

========9========

Тақырып «Неліктен адамдар егіншілік және мал шаруашылығымен айналыса
бастады»
Оқу мақсаты
5.4.2.1 Экономикалық ілгерілеуді түсіну үшін шаруашылықтың иемденуші және өндіруші түрлерін салыстыру
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі адамдарың даму сатысы арқылы
шаруашылықтың түрлеріндегі өзгерістерді
анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Жоғары деңгей дағдылары
Тапсырма
Шаруашылықтың иемденуші және өндіруші түрлерін Венн диаграммасы арқылы салыстырыңыз:
Иемденуші шаруашылық өндіруші шаруашылық
Қорытынды:
__________________________________________________________________________
Дескриптор:
Білім алушы
— иемденуші шаруашылық ерекшелігін атайды;
— өндіруші шаруашылық ерекшелігін атайды;
— иемденуші және өндіруші шаруашылықты салыстырады;
— иемденуші және өндіруші шаруашылыққа өз ойын
қорытындылайды.
10

========10========

Бөлім «өзен алқаптары өркениеттері»
Тақырып «Неліктен ежелгі өркениеттер өзен алқаптарында дамыды»
Оқу мақсаты
5.4.1.3 Ежелгі өркениеттердің шаруашылық жүйесін
сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы 
Ежелгі өркениеттердің шаруашылық жүйесінің өзен алқаптарында дамуын сипаттайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
«Бес сұрақ» әдісі бойынша тапсырманы жазбаша орындаңыз:
Неліктен өркениет
деп аталды?
Неліктен Қосөзен
алқабында
өркениет орталықтары
қалыптасты?
Неліктен мал шаруашылығы өзен
алқабында жақсы дамыды?
Неліктен егін шаруашылығы өзен
алқабында жақсы дамыды?
Неліктен Қосөзен бойында қалалар пайда болды?
1._________________________________________________________________ 2.________________________________________________________________ 3._____________________________________________________________________ 4._____________________________________________________________________ 5._____________________________________________________________________
Дескриптор:
өркениет ұғымын анықтамасын атайды;
Қос өзен алқабында өркениет орталықтарынның қалыптасыуын
мал шаруашылығының
өзен алқабында жақсы дамуын
егін шаруашылығының өзен алқабында жақсы дамуын
Білім алушы


атайды;

сипаттайды;

сипаттайды;

түсіндіреді.
Қосөзен алқабында қалалардың пайда болуын себептерін
11

========11========

Тақырып «өзен алқаптарындағы өркениеттер туралы қалай біле аламыз» Оқу мақсаты 5.2.2.3 Ежелгі дүниенің өнеріне сипаттама беру
Бағалау критерийi
Білім алушы
 өзен алқаптарындағы ежелгі дүние өнерін
талдайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Жоғарғы деңгей дағдылары
Тапсырма
Берілген мәтін мен суреттерді қолдана отырып, сұрақтарға жауап беріңіз.
Вавилон қаласындағы зиккурат Ур қаласындағы зиккурат
Азия материгіндегі бір-бірімен жарыса аққан Евфрат пен Тигр өзендерінің Кавказ тауларының оңтүстік сілемдерінен басталып, Парсы шығананыға құяды. Бұл екі өзенді көбінесе Қосөзен немесе Месопотамия деп атайды.
Көне замандарда бұл аймақ батпақты, сазды болған екен. Қамыс көп өскен. Қосөзен жерінде пайдалы қазбалар, орман, тау-тас болмады. Бұл аймақ батпақты, сазды, бір сөзбен айтқанда, тіршілікке қолайсыз болғанымен, мұнда бірнеше дәулетті мемлекеттер өмір сүрді.
1. Қосөзен мемлекеттеріндегі сәулет өнеріне тән ерекшеліктерді атаңыз:
__________________________________________________________
2. Сәулет өнері туындыларын салу үшін қандай құрылыс материалдарды қолданған?
Дескриптор:
Білім алушы
— Сәулет өнері ерекшеліктерін анықтайды;
— Сәулет өнері туындылары үшін қолданған құрылыс
материалдарын анықтайды.-
12

========12========

Бөлім «Ежелгі Египет»
Тақырып «Неліктен Египет «қара жер» деп аталған»
Оқу мақсаты
5.2.4.2 Ғылымдардың (арифметика, геометрия, астрономия, медицина) пайда болып, дамуына шаруашылық іс-әрекет пен әлеуметтік өзгерістердің ықпалын сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Шаруашылық түрлерінің ғылымдардың пайда
болуына әсерін сипаттайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Кестеде берілген ғылымдарға сипаттама беріңіз:
Ғылымдардың
атауы Математика
Шаруашылық түрлерінің ғылымға әсері
Геометрия
Астрономия
Медицина
Дескриптор:
Білім алушы
— Математика, геометрия, астрономия, медицина
ғылымдарының дамуына шаруашылықтың ықпалын
атайды;
— ғылымдардың шаруашылық түрлерінің дамуына тигізген
әсерін анықтайды.
13

========13========

Тақырып «Неліктен Египет «қара жер» деп аталған»
Оқу мақсаты
5.4.1.3 Ежелгі өркениеттердің шаруашылық жүйесін сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі Египеттің
сипаттайды
шаруашылық жүйесін
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Суреттерге тақырып қойып, Ежелгі Египеттің шаруашылық жүйесі бойынша әңгіме құрастырыңыз:
Дескриптор
Білім алушы
— суреттерге тақырып қояды;
— ежелгі Египеттің шаруашылық жүйесін сурет арқылы
анықтайды;
— ежелгі Египеттегі егін шаруашылығын атайды.
14

========14========

Тақырып «Ежелгі Египет пирамидалары қалай салынды»
Оқу мақсаты
5.2.1.2 Тотемизм, анимизм, фетишизм, магия сияқты ежелгі діни наным-сенімдерді білу
Бағалау критерийi
Білім алушы

Ежелгі түсіндіреді
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білу және түсіну
Тапсырма
Египеттегі
діни наным-сенімдерді
Кестені ежелгі Мысырдағы діни сенімдер бойынша толтырыңыз:
Құдайлардың
аттары Амон-Ра
Ненің құдайы?
Хапи
Тот
Перғауын
Дескриптор
Білім алушы

Қандай құрметке ие
болды?
ненің құдайы

Амон-Ра, Хапи, Тот, Перғауындардың
екендігін анықтайды;
Амон-Ра, Хапи, Тот, Перғауындардың құдайларының құрметтерін біледі.
15

========15========

Тақырып «Ежелгі Египет пирамидалары қалай салынды»
Оқу мақсаты
5.2.2.2 Ежелгі Египет пирамидаларын сипаттау
ғибадатханалары мен
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі Египет
құрылысын анықтайды
пирамидаларының
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Суретке қарап «Жорамал сұрақтар» әдісі арқылы пирамидаға сипаттама беріңіз:
1. Суретте не бейнеленген?
2. Пирамидаларды кімдер салған? 3. Оларды қандай мақсатта салған? 4. Ең үлкен пирамида қалай аталады? 5. Оның биіктігі және көлемі қандай? 6. Пирамиданың ішінде не бар деп ойлайсыз?
1.___________________________________________________________________________ 2.___________________________________________________________________________ 3.___________________________________________________________________________ 4.___________________________________________________________________________ 5.___________________________________________________________________________
Дескриптор:
Білім алушы
— Египеттегі тарихи ескерткішті атайды;
— Пирамидаларды кімдер салдырғанын атайды;
— Перғауындардың пирамидаларды қандай мақсатта салдырғаның
атайды;
— Египеттегі ең үлкен пирамиданың аты атайды;
— Египет жеріндегі ең үлкен пирамиданың биіктігі мен көлімін
атайды;
— Пирамида ішінде перғауындардың жерленгенін атайды.
16

========16========

Тақырып «Ежелгі Египет пирамидалары қалай салынды»
Оқу мақсаты
5.1.2.1 Ежелгі қоғамның әлеуметтік ұйымдасуын сипаттау
Бағалау критерийi
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білім алушы
 Ежелгі Египет қоғамының әлеуметтік құрылымын
сипаттайды
Қолдану
Тапсырма.
Ежелгі Египет қоғамының әлеуметтік құрылымын кестеге толтырыңыз:
Құл
Шаруа
Қолөнер
Тау-кен жұмысшылары
Шонжар
лар
Нені иемденді?
Қандай жұмыстар атқарды?
Қандай құқықтары болды?
Дескриптор:



Білім алушы
Ежелгі Египет қоғамының әлеуметтік тап өкілдерінің иеліктерін атайды;
Ежелгі Египет қоғамының әлеуметтік тап өкілдерінің атқарған қызметін атайды;
Ежелгі Египет қоғамының әлеуметтік тап өкілдерінің құқықтарын атайды.
17

========17========

Тақырып «Пунт жеріне перғауын Хатшепсут кемелерін не үшін жіберді»
Оқу мақсаты
Бағалау критерийi
Ойлау дағдыларының деңгейі
Тапсырма
5.4.1.3 Ежелгі өркениеттердің шаруашылық жүйесін
сипаттау
Білім алушы
 Ежелгі Египет
талқылайды
Қолдану
шаруашылықтың жүйесін
Әлеуметтік топтарының Ежелгі Мысыр шаруашылық жүйесінің дамуына тигізген ықпалын кестеге толтырыңыз:
Құлдар
Шаруашылықтың дамуына қалай ықпал етті?
Дескриптор:

Шаруал
ар
Қолөнершіл
ер
Тау-кен жұмысшы-
лары
Шонжарлар

Білім алушы
Ежелгі Египет шаруашылығының дамуының әлеметтік топтардың ықпалдарын сипаттайды;
Ежелгі
ерекшеліктерін атайды.
Египет
шаруашылығының
дамуының
18

========18========

Тақырып «Ежелгі Египет тұрғындарының өмірі туралы Тутанхамон мазары қандай
сыр шертеді»
Оқу мақсаты
5.2.1.2 Тотемизм, анимизм, фетишизм, магия сияқты ежелгі діни наным-сенімдерді білу
Бағалау критерийi

Ежелгі Египеттегі діни наным-сенімдерді анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білу және түсіну
Тапсырма
Төменде берілген сурет бойынша «Ежелгі Мысырдағы дін» құрастырыңыз.
туралы әңгіме
____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________
Дескриптор:
— —
Білім алушы
Ежелгі Мысырдағы діннің маңызын атайды;
Ежелгі Мысырдағы негізгі діни наным сенімдерді анықтайды.
19

========19========

Тақырып «Ежелгі Египет тұрғындарының өмірі туралы Тутанхамон мазары қандай
сыр шертеді
Оқу мақсаты
5.2.2.2 Ежелгі Египет пирамидаларын сипаттау
ғибадатханалары мен
Бағалау критерийi

Ежелгі Египеттегі Хеопс пирамидасы мен Тутанхамон мазарын салыстырады
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Берілген суреттердегі Хеопс пирамидасы мен Тутанхамон мазарын салыстырып, Вен диаграммасына түсіріңіз.
Хеопс пирамидасы Тутанхамон мазары
Дескриптор:
Білім алушы
— Ежелгі Египеттегі Хеопс пирамидасы мен Тутанхамон мазарын салыстырады;
— Тутанхамон моласының ерекшеліктерін ажыратады;
— Хеопс пирамидасының ерекшеліктерін ажыратады;
— Хеопс пирамидасы мен Тутанхамон мазарының ұқсастықтарын анықтайды.
20

========20========

Тақырып «Ежелгі Египет тұрғындарының өмірі туралы Тутанхамон мазары қандай
сыр шертеді»
Оқу мақсаты
5.1.2.1 Ежелгі қоғамның әлеуметтік ұйымдасуын сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы

Ежелгі Египет қоғамындағы шонжарлардың қызметін анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Ежелгі Египет шонжарларының атқарған қызметін таблицаға жазып сипаттаңыз:
Шонжарлар
Қазылар
Әкімдер
Жазғыштар
Сақшылар
Шабармандар
Дескриптор:
Қандай қызмет атқарған?
қоғамындағы қазылардың қызметін
қоғамындағы әкімдердің қызметін
қоғамындағы жазғыштардың қызметін
қоғамындағы сақшылардың қызметін
Білім алушы
— Ежелгі Египет
сипаттайды;
— Ежелгі Египет
сипаттайды;
— Ежелгі Египет
сипаттайды;
— Ежелгі Египет
сипаттайды;

сипаттайды.
Ежелгі Египет қоғамындағы шабармандардың қызметін
21

========21========

2-тоқсан
Бөлім «Қос дөңгелекті арбалар және империялар»
Тақырып «Қос дөңгелекті арбаның пайда болуы әлемді қалай өзгертті»
Оқу мақсаты 5.3.2.1 Ежелгі заман тарихындағы мемлекетаралық
қатынастарды түсіндіру үшін «империя» ұғымын білу
және пайдалану
Бағалау критерийi
Білім алушы


Империя ұғымын сипаттайды
Қос дөңгелекті арбалардың пайда болуының халықаралық жорықтардағы маңызын анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білу және түсіну
Қолдану
Тапсырма
Төмендегі кесте бойынша империя ұғымына сипаттама беріңіз.
Империя
1
2
Суретке қарап, жорамал сұрақтар бойынша Қос дөңгелекті арбаларға сипаттама беріңіз.
Бақылау сұрақтары: Нені көре аламыз?
Проблеманы шешетін сұрақтар: Қос дөңгелекті арба қалай пайда болды?
Қиял — ғажайып сұрақтар:
Талдау сұрақтары:
Қос дөңгелекті арба қашан пайда болған? Қайда пайда болған?
Айрықша сұрақтар: Ол қандай бөліктерден тұрады?
Бүгінгі күні қос дөңгелекті арбалар қолданыста бар ма?
22

========22========

Дескриптор:
— — —

Білім алушы
империя ұғымының анықтамасын атайды;
ежелгі замаңғы мемлекеттердің құрлысын атайды;
Қос дөңгелекті арбалардың империялар арасындағы соғысқа қатысын атайды;
мемлекетаралық қатынастарды атайды.
Тақырып «Қос дөңгелекті арбаның пайда болуы әлемді қалай өзгертті»
Оқу мақсаты
5.3.2.2 Басқыншылық соғыстар мен империялардың пайда болуы мемлекеттердің шекараларын қалай өзгергерткенін талдау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Вавилон мемлекетінің қуатты империяға
айналуын анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білу және түсіну
Тапсырма
Карталарға қарап ежелгі Қосөзен мемлекеттерінің шекараларының қалай өзгергенін сипаттап жазыңыз:
_____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________
Дескриптор:
Білім алушы
— Вавилон империясының құрылу тарихын түсіндіреді; — Вавилон империясының даму тарихының 4 кезеңін түсіндіреді;
— Вавилон империясының орналасқан жерін атайды; — Вавилонның Хаммурапи патша тұсында қуатты империяға айналғаның атайды;
— Вавилон империясының шекараларының өзгерістерін атайды.
23

========23========

Тақырып «Хаммурапи патша Вавилонды қалай қуатты империяға айналдырды»
Оқу мақсаты
5.3.2.1 Ежелгі заман тарихындағы мемлекетаралық қатынастарды түсіндіру үшін «империя» ұғымын білу және пайдалану
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Хаммурапи патшаның заңдарының мақсатын
талқылайды
 Вавилонды қуатты империяға айналдыруда
Хаммурапи заңдарының ықпалын дәлелдейді
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Төмендегі кестеге Хаммурапи патшаның заңдарын жіктеңіз және сұрақтарға жауап беріңіз:
Адамдар арасындағы қатынастар
туралы
Тұрғындардың жағдайы туралы
Қылмыс туралы
Заңның мемлекеттің күшеюіне әсері қандай болды?
А) Вавилонды қуатты империяға айналдыруда Хаммурапи заңдарының ықпалы болды ма? ____________________________________________________________________
_______________________________________________________________________ В) өз жауабыңызды дәлелдеңіз.
_____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________
Дескриптор:
Білім алушы
— Хаммурапи патшаның заңдары атайды;
— адамдар арасындағы қатынастар туралы заңдарды сипаттайды; — тұрғындардың жағдайы туралы заңдарды сипаттайды;
— қылмыс туралы заңдарды сипаттайды;
— Хаммурапи заңдарының Вавилон империясының күшеюіне әсерін анықтайды;
— Вавилонды қуатты империяға айналдыруда Хаммурапи заңдарының ықпалын дәлелдейді.
24

========24========

Тақырып «Таяу және Орта Шығыстағы ежелгі империялар неліктен қуатты болды»
Оқу мақсаты
5.3.2.2 Басқыншылық соғыстар мен империялардың пайда болуы мемлекеттердің шекараларын қалай өзгергерткенін талдау
Бағалау критерийi
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білім алушы
 Хаммурапи патшаның тұсында Вавилон
империясының басып алған мемлекеттерін
анықтайды
 Вавилон империясының Хаммурапи патшаның
кезіндегі шекарасын анықтайды
Білу және түсіну
Тапсырма
Төмендегі берілген мәтінді және карта пайдалана отырып:
— Хаммурапи патшаның Вавилонға бағындырған мемлекеттерді анықтаңыз; — Хаммурапи патша кезіңдегі Вавилон шекарасын картаға түсіріңіз.
Хаммурапи б.з.б. 1792 — 1750 жылдар аралығында патшалық етті. Ол өзінің іс-әрекеттері нәтижесінде ежелгі дүниедегі талантты елбасыларының қатарына қосылды. Хаммурапи қарсыластарын жеңе отырып, Қосөзенді Вавилонның қол астына бағындырды. Сөйтіп, бүкіл шумер-аккад жерін біріктірген Вавилон патшалығын құрады. Хаммурапи ол елдердің құдыретті билеушісіне айналады.
Дескриптор:
Білім алушы
— Вавилон империясы бағындарған мелекеттерді
анықтайды;
— Хаммурапи патша кезіңдегі Вавилон империясының
шекарасын картаға түсіреді;
25

========25========

Тақырып «Таяу және Орта Шығыстағы ежелгі империялар неліктен қуатты болды»
Оқу мақсаты
5.3.2.2 Басқыншылық соғыстар мен империялардың пайда болуы мемлекеттердің шекараларын қалай өзгерткенін талдау
Бағалау критерийi
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білім алушы
 Таяу және Орта Шығыс империяларының
басқыншылық соғыстары нәтижесінде
мемлекеттердің шекараларындағы өзгерістерді
ажыратады
Жоғары деңгей дағдылары
Тапсырма
Төменде берілген кестені толтырыңыз:
Ассирия
Урарту
Хетт
Финикия
Парсы
Географиялық орны
Астанасы
Бұл жердегі қазіргі мемлекет атауы Бағындырған жерлері
Басқыншылық жорықтардың салдары
Дескриптор: Білім алушы
— Ассирия, Урату, Хетт, Финикия және Парсы мемлекеттерінің
географиялық орнын атайды;
— Ассирия, Урату, Хетт, Финикия және Парсы мемлекеттерінің
астанасын атайды;
— Ассирия, Урату, Хетт, Финикия және Парсы мемлекеттерінің
территориясында қазіргі орналасқан мемлекетті атайды;
— Ассирия, Урату, Хетт, Финикия және Парсы мемлекеттерінің
бағындырған жерлерді жазады;
— Ассирия, Урату, Хетт, Финикия және Парсы мемлекеттерінің
жүргізген басқыншылық жорықтардың нәтижелерін атайды.

26

========26========

Тақырып «Таяу және Орта Шығыстағы ежелгі империялар неліктен қуатты болды»
Оқу мақсаты
5.1.2.1 Ежелгі қоғамның әлеуметтік ұйымдасуын сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Таяу және Орта Шығыстағы ежелгі мемлекеттердің
қоғамының әлеуметтік құрылымын анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Ежелгі қоғамның әлеуметтік құрылымын кестеге толтырыңыз:
Ассирия
Урарту
Хетт
Финикия
Парсы
Ел басқарған билеушілері
Басқару жүйесі
Әскери ісі
Дескриптор:
Білім алушы
— Ассирия мемлекетінің әлеуметтік құрылымын атайды; — Урарту мемлекетінің әлеуметтік құрылымын атайды; — Хетт мемлекетінің әлеуметтік құрылымын атайды; — Финикия мемлекетінің әлеуметтік құрылымын атайды; — Парсы мемлекетінің әлеуметтік құрылымын атайды.
27

========27========

Тақырып «Таяу және Орта Шығыстағы ежелгі империялар неліктен қуатты болды»
Оқу мақсаты
5.4.1.3 Ежелгі өркениеттердің шаруашылық жүйесін сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Таяу және Орта Шығыстағы ежелгі империялардың
шаруашылық жүйесін көрсетеді
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Ежелгі өркениеттердің шаруашылық жүйесін кестеге толтырыңыз:
Ассирия
Урарту
Хетт
Финикия
Парсы
Шаруашылығы
Құрылыс өнері
Діни түсініктері
Мәдениеті
Дескриптор:
Білім алушы
— Ассирия мемлекетінің шаруашылық жүйесін сипаттайды; — Урарту мемлекетінің шаруашылық жүйесін сипаттайды; — Хетт мемлекетінің шаруашылық жүйесін сипаттайды; — Финикия мемлекетінің шаруашылық жүйесін сипаттайды; — Парсы мемлекетінің шаруашылық жүйесін сипаттайды.
28

========28========

Тақырып «Ежелгі Орта Азия империялары қаншалықты қуатты болды»
Оқу мақсаты
5.3.2.2 басқыншылық соғыстар мен империялардың пайда болуы мемлекеттердің шекараларын қалай өзгергерткенін талдау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі Орта Азия империяларының басқыншылық
соғыс нәтижесінде шекараларын анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Тапсырма
Қолдану
Кескін картаға Орта Азия империяларының шекараларын түрлі-түсті қарындашпен белгілеңіз:
1) Бактрия жерін қоңыр түспен бояңыз;
2) Кушан патшалығын сары түспен бояңыз;
3) Парфия жерін жасыл түспен бояңыз.
Дескриптор:
Білім алушы
— Кескін картада Бактрия империясының жерін белгілейді;
— Кескін картада Кушан патшалығын географиялық
орналасуын белгілейді;
— Кескін картада Парфия империясының географиялық
шекарасын белгілейді.
29

========29========

Тақырып «Ежелгі Орта Азия империялары қаншалықты қуатты болды»
Оқу мақсаты
5.1.2.1 Ежелгі қоғамның әлеуметтік ұйымдасуын түсіну
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі Орта Азия империялары қоғамының әлеуметтік
құрылымын анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білу және түсіну
Тапсырма
Ежелгі орта Азия мемлекеті қоғамның әлеуметтік құрылымын кестеге толтырыңыз:
Бактрия
Кушан
Парфия
Ел басқарған билеушілері
Басқару жүйесі
Әскери ісі
Дескриптор:
Білім алушы
— Бактрия мемлекетінің әлеуметтік құрылымын жазады;
— Кушан мемлекетінің әлеуметтік құрылымын жазады;
— Парфия мемлекетінің әлеуметтік құрылымын жазады.
30

========30========

Тақырып «Ежелгі Орта Азия империялары қаншалықты қуатты болды»
Оқу мақсаты
5.4.1.3 Ежелгі өркениеттердің шаруашылық жүйесін сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Бактрия және Кушан ежелгі мемлекеттерінің
шаруашылық жүйесін көрсетеді
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма.
1. Төменде берілген мемлекеттердің шаруашылық жүйесін кестеге толтырыңыз:
Бактрия
Кушан
Парфия
Шаруашылығы
Қолөнері
Мәдениеті
Дескриптор:
Білім алушы
— Бактрия мемлекетінің шаруашылық жүйесін
сипаттайды;
— Кушан мемлекетінің шаруашылық жүйесін сипаттайды.
31

========31========

Бөлім: «Ежелгі Үндістан:буддизмнің гүлденуі мен индуизмнің триумфі»
Тақырып «Ежелгі Мохенджо-Даро қаласы қалай жойылып кетті»
Оқу мақсаты
5.3.2.1 Ежелгі заман тарихындағы мемлекетаралық қатынастарды түсіндіру үшін «империя» ұғымын білу және пайдалану
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Үнді түбегіндегі басты жерлерді көрсетеді;
 Ежелгі Мохенджо-Даро қаласының жойылуын
түсіндіреді.
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білу және түсіну
Тапсырма
1. Картадан Үнді түбегіндегі басты жерлерді белгілеңіз.
1) Берілген картада Үнді өзені …….. әрпімен, Мохенджо-Даро қаласы………. әрпімен, Хараппа ……… әрпімен, Ганг өзені …….. әрпімен берілген.
2) Ежелгі Мохенджо-Даро қаласы қалай жойылып кеткенін қысқаша жазыңыз?

Дескриптор:
Білім алушы
— Үнді түбегіндегі Ганга, Үнді өзедерін картадан белгілейді;
— Мохенджо-Даро, Хараппа қалаларын картадан белгілейді;
— Ежелгі Үнді жеріндегі Мохенджо-Даро қаласының
жойылуын түсіндіреді.
32

========32========

Тақырып «Ежелгі Мохенджо-Даро қаласы қалай жойылып кетті?»
Оқу мақсаты
5.3.2.2 Басқыншылық соғыстар мен империялардың пайда болуы мемлекеттердің шекараларын қалай өзгергерткенін түсіндіру
Бағалау критерийi
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білім алушы
 Үнді түбегіндегі басқыншылық соғыстар
нәтижесінде ежелгі империялардың шекарасының
анықтайды
Қолдану
Тапсырма.
1. Кескін картамен жұмыс.
а) Б.з.б. VІ ғасырда пайда болған Магадха мемлекетінің алып жатқан шекарасын қызыл түспен кескін картаға белгілеңіз;
б) Б.з.б. ІІІ ғасырдағы Ашок патша біріктірген Ежелгі Үндістан шекарасын жасыл түспен белгілеңіз;
в) Ежелгі Үндістан астанасы мен ірі қалаларын тауып, аттарын жазыңыз.
Дескриптор:
Білім алушы
— Магадха мемлекетінің шекарасын белгілейді;
— Ашока патша біріктірген Ежелгі Үндістан шекарасын белгілейді;
— Ежелгі Үндістан астанасын жазып, картадан белгілейді;
— Үнді түбегіндегі ірі қалаларын кескін картаға белгілейді.
33

========33========

Тақырып «Неліктен Ежелгі Үндістанда индуизм буддизмнен басым болды»
Оқу мақсаты
5.1.2.3 Қоғамның әлеуметтік құрылымын түсіндіру үшін Үндістандағы «касталық жүйе» ұғымын қолдану
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Үндістандағы «касталық жүйе» ұғымын
түсіндіреді
 Ежелгі Үнді қоғамның әлеуметтік
құрылымын сипаттайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Ежелгі Үндістанның әлеуметтік топтарды атап, саты бойынша орналастырыңыз:
«Касталық жүйе» ұғымына анықтама беріңіз:
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
Дескриптор:
Білім алушы
— «касталық жүйе» ұғымына анықтама береді;
— Брахмандар, кшатрии, вайшья, шудра
әлеуметтік топтарын атайды;
— Ежелгі Үнді әлеуметтік қоғамынның
құрылымын саты бойынша орналастырады.
— Ежелгі Үнді әлеуметтік қоғамындағы топтарға
сипаттама береді.
34

========34========

Тақырып «Неліктен Ежелгі Үндістанда индуизм буддизмнен басым болды»
Оқу мақсаты
5.2.3.1 Ежелгі философтардың көзқарастарына қарапайым түсіндірме беру
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі Үндістандағы философиялық
көзқарастың қалыптасуын анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білу және түсіну
Тапсырма.
Ведалардың төрт бөлімін атаңыз және оның не туралы екенін жазыңыз:
Ведалар
1
2
3
4
5
6
7
8
_____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________
Дескриптор:
Білім алушы
— Ежелгі Үндістанда философиялық көзқарастың қалыптасуын
ведалар арқылы сипаттайды;
— ведалардың төрт бөлімін атайды;
— ведалар не туралы екенін жазады.
35

========35========

Тақырып «Неліктен Ежелгі Үндістанда индуизм буддизмнен басым болды»
Оқу мақсаты
5.2.1.3 Ежелгі қоғамның дамуына діндердің ықпалын сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі үнді қоғамынадғы діннің ықпалын
сипаттайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Көне Үнді еліндегі діни наным-сенімдер
Жанның басқаларға көшуі туралы түсінік болды
Варна (каста) – белгілі бір құқық пен міндеттерге ие тұйық топ адамдары. Бүкіл үнді қоғамы төрт топқа бөлінді. Әр топтың өз орны мен міндеттері нақты көрсетілді. Олардың өз міндеттерін дұрыс атқаруын патша мен оның қызметшілері бақылап отырды. Төменгі топ адамдарының жоғары топтағылардың міндетін атқаруына жол берілмеді. Варнаға берілгендер өз атақтарын ұрпақтан-ұрпаққа мұра ретінде қалдырып отырды. Үнділіктер құдай адамдарды өзінің мүшелерінен жасады деп сенген (4 варна). Әр қайсысының құдайдың қай мүшесінен жаралғаның және міндеттерін жазыңыз.
Брахмандар
Кшатрийлер (жауынгерлер)
Вайшьялар (егіншілер)
Шудралар
Дескриптор:
Білім алушы
— бархмандардың қызметін, міндеттерін сипаттайды;
— кшатрийлердің қызметін,міндеттерін сипаттайды;
— вайшьилердің қызметін,міндеттерін сипаттайды;
— шудралардың қызметін,міндеттерін сипаттайды;
— ежелгі қоғамның дамуына діндердің ықпалын сипаттайды.
36

========36========

Тақырып «Ежелгі сауда орталығы ретіндегі Үндістаннің рөлі қаншалықты
маңызды болды»
Оқу мақсаты
5.4.1.3 Ежелгі өркениеттердің шаруашылық жүйесін сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі Үндістанның шаруашылық жүйесін
сипаттайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма.
Тірек –сызбаны толықтырып, Ежелгі Үндістанның шаруашылық жүйесін сипаттаңыз.
Шаруашылықтың қандай түрлері ерекше дамыды?
Шаруашылықтың дамуына не әсер етті?
Шаруашылық иегерлеріне қандай міндет жүктелді?
Дескриптор:
Білім алушы
— Ежелгі Үндістанның шаруашылықтың түрлерін атайды;
— Ежелгі Үндістандағы шаруашылықтың дамуын жазады;
— Шаруашылық иелерініңміндеттерін анықтайды.
37

========37========

Тақырып «Ежелгі сауда орталығы ретіндегі Үндістаннің рөлі қаншалықты
маңызды болды»
Оқу мақсаты
5.2.4.2 Ғылымдардың (арифметика, геометрия, астрономия, медицина) пайда болып, дамуына шаруашылық іс-әрекет пен әлеуметтік өзгерістердің ықпалын сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі Үнді жеріндегі шаруашылықтың
ғылымдардың пайда болуына ықпалын
сипаттайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
1. Көп нүктенін орнына қажетті мәліметтерді жазыңыз:
Ауа райындағы жиі болып тұратын өзгерістер, шаруашылық қажеттіліктері ……………………………………………… пен ……………………………………. білімді жетілдірді. Үнділіктердің жыл санауы бойынша бір жыл ……… күнге, ол …… айға, әрбір ай ….. күнге бөлінді. Б.з.-дың V-VІ ғасырларындағы үнді оқымыстылары жердің ……………………………………………….. екенін білді.
2. Берілген суреттерге ат қойыңыз. Таңдаған бір ғылымның пайда болуының шаруашылықтың дамуына әсерін сипаттаңыз.
_____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________
38

========38========

Дескриптор: Білім алушы
— — —
Мәтінді қажетті сөздермен толықтандырады; Берілген суреттерге тақырыптық ат қояды;
таңдаған бір ғылымның пайда болуының шаруашылықтың дамуына әсерін сипаттайды.
Тақырып «Ежелгі Үндістанда ғылыми білімдер қаншалықты дамыды?»
Оқу мақсаты
5.2.4.2 Ғылымдардың (арифметика, геометрия, астрономия, медицина) пайда болып, дамуына шаруашылық іс-әрекет пен әлеуметтік өзгерістердің ықпалын анықтау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі Үнді жеріндегі ғылымдардың даму
ерекшеліктерін сипаттайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білу және түсіну
Тапсырма
Төмендегі кестені толтырыңыз:
Ғылыми- білідері
Ерекшелігі
Шаруашылықтың
ықпалы
Әлеуметтік өзгерістердің
ықпалы
Математика
Медицина
Әдебиет
Дескриптор:
Білім алушы
— Ежелгі Үнді жеріндегі математика ғылымының ерекшелігін, оның
шаруашылыққа және әлеуметтік өзгерістерге ықпалын
сипаттайды;
— Ежелгі Үнді жеріндегі медицина ғылымының ерекшелігін, оның
шаруашылыққа және әлеуметтік өзгерістерге ықпалын
сипаттайды;
— Ежелгі Үнді жеріндегі әдебиеттін ерекшелігін, оның
шаруашылыққа және әлеуметтік өзгерістерге ықпалын
сипаттайды.
39

========39========

3-тоқсан
Бөлім «Ежелгі Қытай»
Тақырып «Ежелгі Қытайдың ойшылдары нені үйретті»
Оқу мақсаты
5.2.3.1 Ежелгі философтардың көзқарастарына қарапайым түсіндірме беру
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі Қытай ойшылдарының философиялық
көзқарастарын анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білу және түсіну
Тапсырма
Кестедегі бос ұяшықтарды толтырыңыз:
Қытай ойшылдары
Еңбектері
Басты идеясы неде?
Конфуций
Лао-цзы
Мо-цзы
Дескриптор:
Білім алушы
— Ежелгі Қытай ойшылдары Конфуций, Лао-цзы, Мо-цзының
еңбектерін жазады;
— Ежелгі Қытай философтарының басты идеяларын атайды.
40

========40========

Тақырып «Терракот әскері Ежелгі Қытай туралы қандай ақпарат береді»
Оқу мақсаты
5.3.1.1 Ежелгі мемлекеттердің саяси құрылымының ерекшеліктерін сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі Қытайдың саяси құрылымын анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Төмендегі мәтінді және суреттерді пайдаланып сұрақтарға жауап беріңіз:
Шэнси провинциясының солтүстiгiндегi Сиань қаласынан 8099 терракот мүсіндері мен олардың аттары табылған. Ол әлемнің сегізінші кереметі аталды. Б.з.д. 259-210 жылдары билік еткен Цинь Шихуан императорының мүсінді әскері. Мүсіншелерді сомдауға мыңға жуық адам жұмылдырылған.
Ерекше сапалы құм пайдаланған. Ол күйдіргеннен кейін тастай қатты болып қалған. Жұмыс он жылдай уақытқа созылған. Ғалымдар әр әскердің бейнесі тірі адамның түрімен бейнеленген деп санайды. Шындығында мыңдаған мүсін бір-біріне мүлдем ұқсамайды. Түрі, эмоциясы, шашы, киімдері әрқайсысында ерекше.
Сонымен қатар, терракот әскерімен бірге император 70 мың жұмысшыларды отбасымен қоса, үш мыңдай күңді алып кеткен. Терракот әскерінің қазба және жаңғырту жұмыстары бүгінгі күнге дейін жалғасуда. Табылған сынықтар қалпына келтірілуде. Аты аңызға айналған императордың моласында қанша керемет құпия бүгіп жатқаны белгісіз. 1) Бір орталыққа бағынған Цинь мемлекеті қалай құрылды?
2) Цинь Ши Хуанди деген кім?
3) Ол қандай өзгерістер жасады?
4) Цинь империясының саяси құрлымын атаңыз?
Дескриптор:
Білім алушы
— Цинь империясының құрылғаның атайды; — Цинь Ши Хуандидің атқарған қызметін біледі; — Цинь Ши Хуандидің енгізген өзгерістерін атайды; — Цинь империясының саяси құрлымын атайды.
41

========41========

Тақырып «Ежелгі Қытайдың қандай ғылыми ашулары бүгінгі күнге дейін жетті»
Оқу мақсаты
5.2.4.2 Ғылымдардың (арифметика, геометрия, астрономия, медицина) пайда болып, дамуына шаруашылық іс-әрекет пен әлеуметтік өзгерістердің ықпалын сипаттау
Бағалау критерийi
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білім алушы
 Ежелгі Қытай ғылымының, шаруашылықтың дамуына
тигізген әсерін анықтайды
 Білу және түсіну
Тапсырма
Суреттерді пайдалана отырып, ежелгі Қытайлықтар ойлап тапқан өнертабыстарын атап, оны не үшін қолданылатынын кестеге толтырыңыз:
Ежелгі Қытай ғалымдары өте талантты болған. Олар Европаға қарағанда 1000 жыл бұрын бірнеше өнертабыстарын ойлап шығарған. Егіншілік пен құрылыс істері көптеген ғылым салаларының қалыптасуына ықпал етті.
1
2
3
4
5
6
1.
4.
2.
5.
3.
6.
Дескриптор:
Білім алушы
— Ежелгі Қытайдағы ғылыми білім мен өнертабыстарды
суреттерді пайдаланып атайды;
— Ежелгі Қытай өнертабыстарының не үшін
қолданылатынын атайды.
42

========42========

Бөлім «Ежелгі Грекия»
Тақырып «Ежелгі Грекия өркениеті бастауын қайдан алады»
Оқу мақсаты
5.2.2.3 Ежелгі дүниенің өнеріне сипаттама беру
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі дүниенің өнерін анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
№1, 2 суретте ежелгі Микены қаласы көрсетілген. Суретке қарап жорамал сұрақтарға сипаттама беріңіз:
1
2
Бақылау сұрақтары:
Нені көре аламыз?
Бірінші суреттегі қақпа неге ұқсайды? Бұл қаланың мәдениетін кім зерттеген? Проблеманы шешетін сұрақтар: Микены қаласы қандай стильде салынған?
Талдау сұрақтары:
Құрылыс қашан салынған? Оның қандай бөліктері бар?
Айрықша сұрақтар: Қала бейттерінен не табылды?
Қиял-ғажайып сұрақтар:
Егер сіз археолог болсаңыз нені өзгертер едіңіз?
Дескриптор:
Білім алушы
— Микен қаласына кірі беріс қақпадағы бейнні атайды;
— Микен қаласының мәдениетің зерттеген археолог ғалымды
атайды;
— Микен қаласының уақытың және бөліктерін атайды;
— Микен қаласының салынған стильін атайды;
— Қала бейттерінің табылған олжаларды атайды.
43

========43========

Тақырып «Неліктен Ежелгі Грекияны демократияның отаны деп атайды»
Оқу мақсаты
5.3.1.1 Ежелгі мемлекеттердің саяси құрылымының ерекшеліктерін сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Афина мемлекетінің саяси құрылымын көрсетеді
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білу және түсіну
Тапсырма
Төменде берілген мәтінді оқып, қысқаша мазмұндама жасаңыз.
Афинадағы мемлекеттік биліктің жоғарғы органы болып халық жиналысы табылды, ал анықталған нақты мерзімде жылына 40 рет шақырылатын. Халық жиналысына тек жиырма жасқа толған толық құқылы афиндік азаматтар ғана қатыса алатын. Шешім қабылдау үшін 6 000 адамның болуы міндетті болатын. Басқарудың жоғарғы органы болып бас жүздік кеңесі табылған, оған әрбір аумақтық он фильден бір жылға жеребе арқылы сайланатын, 30 жасқа толған 50 азамат кіретін.
Ағымдағы істерді шешу үшін он комиссияға бөлінген, бұл комиссия әрбір фильден 50 өкілден құралған. Жоғарғы сот органы болып гелиэя табылды, ол 6 000 адамнан құралады, оны әрбір фильден жеребе арқылы бір жылға 36 сайланатын 30 жасқа толған 600 адам құрады. Гэлиэя 501 мүшеден тұратын 10 алқаға бөлінген (қалған мүшелері қосымша деп саналатын). Заң жобаларын қарастыру үшін гелиэяда номафеттердің гелиэяның 1 000 мүшесінің ерекше алқасы құрылатын. Мемлекетті басқаруда лауазымды тұлғалар маңызды рөль атқарған.
Олардың ішінде: стратегтер алқасы — 10 адамнан құралған; бұл лауазымды тек үйленген және жылжымайтын мүлкі бар азаматтар ғана иелене алатын; архонттар алқасы — 9 адамнан құралған; олардың әрқайсысының нақты функциялары болған; аполектер мемлекеттік қазынаны басқарған; элленоттар — афиналық теңіз одағының қазынасын басқарған; полеттер — мемлекеттік мүлікті басқарған; логистер — лауазымды тұлғалардың ақшалай есептерін қабылдаған; астиномактар — көшелердегі тәртіпті бақылаған және т.б.
Дескриптор:
Білім алушы
— Афинадағы мемлекеттік биліктің жоғарғы органың атайды;
— Халық жиналысының құрамына кірген адамдарды атайды;
— Жоғарғы сот органың атайды.
44

========44========

Тақырып «Неліктен Ежелгі Грекияны демократияның отаны деп атайды»
Оқу мақсаты
5.3.1.2 Афина мемлекетінде демократияның пайда болуын түсіндіру
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Афина мемлекетінің сайланбалы органдарын
анықтайды
Ойлау дағдыларының Деңгейі
Білу және түсіну
Тапсырма
Төмендегі кестені толтырыңыз. Демократия ұғымының анықтамасын жазыңыз.
Халық жиналысы
Бесжүздік
кеңес
Қызметкер
тұлға
Сайланбалы
сот
Кімдер, қалай сайланған?
Қандай істер қаралған?
Жиындар неше рет өттізілген?
Демократия дегеніміз —
_____________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________
Дескриптор:
Білім алушы
— Халық жиналысының негізгі қызметтерін, құрамын, өткізілетін
мерзімдерін жазады;
— Бесжүздік кеңестің негізгі қызметтерін, құрамын, өткізілетін
мерзімдерін жазады;
— Қызметкер тұлғалардың негізгі қызметтерін, құрамын,
өткізілетін мерзімдерін жазады;
— мемлекеттегі сайлану тәртібін біледі;
— демократия ұғымына анықтамасын біледі.
45

========45========

Тақырып «Неліктен Ежелгі Грекияны демократияның отаны деп атайды»
Оқу мақсаты
5.1.2.1 ежелгі қоғамның әлеуметтік ұйымдасуын сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Афина қоғамның әлеуметтік құрылымын
анықтайды.
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білу және түсіну
Тапсырма
Афина тұрғындары құрамын кестеге жазыңыздар:
Азаматтар —
Қоныс аударылғандар —
Құлдар —
Тұрғындар құрамы
Дескриптор:
— — — —
Білім алушы
Афина қоғамның әлеуметтік ұйымдасуын сипаттайды; Афина тұрғындарның құрамын анықтайды; қоныс аударылған Афина тұрғындарын атайды; құлдардың қоғамдағы әлеуметтік орнын атайды.
46

========46========

Тақырып «Ежелгі Спарта Афинадан несімен ерекшеленді?»
Оқу мақсаты
5.3.1.1 Ежелгі мемлекеттердің саяси құрылымының ерекшеліктерін сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Афина мен Спартаның мемлекеттерінің
саяси құрылымын салыстырады
Ойлау дағдыларының деңгейі
Жоғары деңгей дағдылары
Тапсырма
Афина мен Спартаның саяси құрылымын салыстырып кестені толтырыңыз:
АФИНА АЙЫРМАШЫЛЫҒЫ
ҰҚСАСТЫҒЫ
СПАРТА АЙЫРМАШЫЛЫҒЫ
Дескриптор:
Білім алушы
— Афина мен Спартаның саяси айырмашылығын анықтайды;
— Спартаның саяси ерекшелігін жазады;
— Афина мен Спарта мемлекетінің ұқсастығын анықтайды.
47

========47========

Тақырып «Ежелгі Спарта Афинадан несімен ерекшеленді?»
Оқу мақсаты
5.1.2.1 Ежелгі қоғамның әлеуметтік ұйымдасуын сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы

Ежелгі Спарта мемлекетіндегі әлеуметтік қоғамы құрлымын анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Төмендегі берілген ежелгі Спарта қоғамы мүшелерінің құқықтарын бағдар арқылы
сәйкестендіріңіз:
Cпартандар
Периэктер
Илоттар
Дескриптор:
Спартандардың Спарта
Лаконикада туған тұрғындар; жеке бостандығын сақтаған, бірақ мемлекет билігіне араласпаған.
Көне Спартаның жергілікті тұрғындары, спартандар өздеріне бағындырған.
Жер телімдеріне бекітілген мемлекеттік құлдар.
Барлық құқықтарға ие болды.
қоғамындағы
құқықтарын
Спарта
қоғамындағы
құқықтарын
Білім алушы

сәйкестендіреді;
— Периэктердің
сәйкестендіреді;

сәйкестендіреді.
Илоттардың Спарта қоғамындағы
құқықтарын
48

========48========

Тақырып «Неліктен Александр Македонский скифтерді бағындыра алмады»
Оқу мақсаты
5.3.2.1 ежелгі заман тарихындағы мемлекетаралық қатынастарды түсіндіру үшін «империя» ұғымын білу және пайдалану
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Александр Македонскийдің скифтермен
соғысын анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Александр Македонскийдің скифтермен мемлекетаралық қатынастарын картаға түсіріңіз:
1. Александр Македонскийдің скифтермен соғысын үзік сызықпен белгілеңіз. 2. Александр Македонский құрған державаның шекарасын қызыл бояумен қоршаңыз. 3. Александр Македонский негізін қалаған қаланы белгілеңіз.
Дескриптор :
Білім алушы
— Александр Македонскийдің скифтермен соғысын үзік
сызықпен белгілейді;
— Александр Македонскийдің империясының шекарасын
қызыл бояумен белгілейді;
— А. Македонский негізін қалаған қаланы белгілейді.
49

========49========

Тақырып «Неліктен Александр Македонский скифтерді бағындыра алмады»
Оқу мақсаты
5.3.2.2 – басқыншылық соғыстар мен империялардың пайда болуы мемлекеттердің шекараларын қалай өзгергерткенін талдау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Александр Македонский жаулап алған
елдерін анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Картаны пайдаланып Александр Македонскийдің жаулап алған жерлерін жазыңыз.
1._______________________________________________________________ 2._______________________________________________________________ 3._______________________________________________________________ 4._______________________________________________________________ 5._______________________________________________________________
Дескриптор:
Білім алушы
— А.Македонскийдің жаулап алған жерлерді жазады (кемінде 5
мемлекетті);
— А. Македонскийдің жаулап алушылық соғыстарының
нәтижелерін біледі.
50

========50========

Бөлім «Ежелгі Грекия мәдениеті»
Тақырып «Ежелгі Грек философтары мінсіз қоғамды қалай елестетті»
Оқу мақсаты
5.2.3.1 Ежелгі философтардың көзқарастарына қарапайым түсіндірме беру
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі Грек философтарының
көзқарастарын анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білу және түсіну
Тапсырма
Төмендегі берілген мәліметтерді Грек филосовтарын еңбектерімен өзара сәйкестендіріңіз:
1. Сократ
Ежелгi
Греция /б.з.д. 469—
399/
2. Аристотель
Ежелгi
Греция /б.з.д. 384—
322/
3. Платон
Ежелгi
Греция /б.з.д. 427—
347/
А) «Саясат» деген еңбегін мемлекет және мемлекеттің құрылымына, түрлеріне арналды.
Ол жердің шар іспетті екендігі, ал күн мен жұлдыздардың жердің төңірегінде
айналатындығы туралы тұжырымдама жасаған. В) «Мемлекет» атты еңбегiнде мемлекеттiк басқарудың аристократиялық түрiн шынайы мемлекет ретiнде сипаттайды және мемлекеттiк құрылыстың бес түрiн: аристкоратия, тимократия, олигархия, демократия және тиранияны атайды. «Заңдар» еңбегiнде мемлекеттiк құрылыстың екiншi жобасын ұсынады.
С) Софистердiң идеалистiк iлiмiн сынға алды.
Мемлекеттiң менi мен адамгершiлiк — саналық негiзiн анықтауға әрекеттендi және мемлекеттiбiлiмдiлер ғана басқаруы тиiс деп есептедi.
1
2
3
Дескриптор:
Білім алушы
— Ежелгі Грек философтарын сурет арқылы атайды;
— Ежелгі Грек философтарының көзқарастарын
сәйкестендіреді.
51

========51========

Тақырып «Ежелгі Грекия өнері қандай болды»
Оқу мақсаты
5.2.2.3 Ежелгі дүниенің өнеріне сипаттама беру
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Гректердің театр өнерін түсіндіреді
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Төменде берілген суреттен грек театрының бөліктерін көрсетіңіз.
Театр Грекияда б.з.б.Ү – ІҮғ салына бастады. Театр — грек тілінде ойын-сауық орны, көрініс деген ұғым береді. Оның пайда болуы Дионис құдайдың құрметіне арналған ойын – сауықпен байланысты шыққан.
көрерменге арналған орын
ТЕАТР
орхестра – ойын көрсететін алаң скене – актерлер киім ауыстыратын жер
Берілген ақпаратты қолданып, сұраққа жауап беріңіз:
Театр қойылымдары күнделікті емес, жылына бірнеше рет қана болатын. Қойылымның негізгі екі түрі болған: трагедия және комедия. Қойылым барысында актерлер арнайы маскалар киетін болған. Әйел ролін ер адамдар ойнаған.
Төмнде берілген бетперделер қойылымның қай түріне (жанрға) жатады?
1.__________________ 2._____________________ 3.__________________________
52

========52========

Дескриптор:
Білім алушы
— Грекиялық театр бөліктерін дұрыс көрсетеді
— Грекиялық бетперделердің қай жанрға
жататындығын анықтайды;
Тақырып «Ежелгі Грекияның гимназия, лицей, академиялары нені үйретті»
Оқу мақсаты
5.2.4.2 Ғылымдардың (арифметика, геометрия, астрономия, медицина) пайда болып, дамуына шаруашылық іс-әрекет пен әлеуметтік өзгерістердің ықпалын сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі Грек жеріндегі білім мен ғылымның
дамуын анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білу және түсіну
Тапсырма
Төмендегі кестеге Ежелгі Грек жеріндегі мектепті сипаттап, толтырыңыз.
Бірінші басқыш
Екінші басқыш
Үшінші басқыш
Балалардың жас
шамасы
Неге үйретті?
Төмендегі Ежелгі Грек ғұламаларын қай ғылым өкілдеріне жататының анықтаңыз:
1. Пифагор — ……………………………………………………………………………………………………………; 2. Гиппократ — …………………………………………………………………………………………………………; 3. Геродот — …………………………………………………………………………………………………………….; 4. Гомер — ……………………………………………………………………………………………………………….; 5. Эмпедокл — ………………………………………………………………………………………………………….; 6. Аристотель — ……………………………………………………………………………………………………….; 7. Демокрит — ………………………………………………………………………………………………………….;
Дескриптор:
Білім алушы
— Грек мектептерінің әр басқыштарында оқитын балалардың
жасын атайды;
— Грек мектептеріндегі балаларға оқытылатың білімдерді
жазады;
— Ежелгі Грек ғұламаларының қандай ғылым өкілдері екендігін
анықтайды.
53

========53========

Тақырып «Ежелгі Грекияның гимназия, лицей, академиялары нені үйретті
Оқу мақсаты
5.2.4.1 Ежелгі қоғамның дамуындағы жазудың рөлін сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі Грекиядағы жазу ерекшеліктерін анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білу және түсіну
Тапсырма
Суретті қолдана отырып, сұрақтарға жауап беріңіз:
1. Ежелгі грек мектебінде оқушылар қандай жазу құралдарын пайдаланды? _______________________________________________________________
2. Стилус (стиль) құралының екі ұшын қандай мақсатта пайдаланған? _______________________________________________________________
3. Жазудың грек халқы үшін қандай маңыздылығы болды? _______________________________________________________________
Дескриптор:
Білім алушы
— Ежелгі Грекиядағы жазу құралдарын атайды;
— Ежелгі Грексиядағы стилусты қолдану ерекшелігін
көрсетеді;
— Ежелгі Грекиядағы жазу роліне баға береді.
54

========54========

Тақырып «Ежелгі Грекияның гимназия, лицей, академиялары нені үйретті»
Оқу мақсаты
5.1.2.1 Ежелгі қоғамның әлеуметтік ұйымдасуын сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі Грекия мектебі мысалымен әлеуметтік бөліну
ерекшеліктерін анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Жоғары деңгей дағдылары
Тапсырма
Грек мектептері 3 басқыштан тұрған.
Бірінші басқыш мектеп жасына дейінгі тәрбие (3 — 7 жасар). Бұл кезеңде балаларды адамгершілікке, әдептілікке тәрбиелеген.
Екінші басқыш 7 — 12 жасар балаларға жазу жазуды, оқуды, сызу сызуды, сурет салуды үйреткен.
Үшінші басқыш гимнасия деп аталған. Әр түрлі ғылым салалары бойынша білім алып, шешендік өнерге баулыған.
Мектепте көбінесе ауқатты адамдардың балалары ғана оқыған. Мектептерде тек қана ер балалар білім алған. Қыз балаларға арналған мектептер болмаған. Оларды үйде анасы тәрбиелеген.
Балаларды мектепке апарып, қасында көмектесіп, тәрбие берген құлды педагог деп атаған. Ежелгі Грекияда ер адамдардың басым бөлігі сауатты, білімді болған.
1. Неліктен грек мектептерінде тек ауқатты адамдардың балалары оқыған?
___________________________________________________________________ 2. Грек қоғамына неліктен сауатты адамдар қажет болды?
___________________________________________________________________ 3. Перикл атты Афиналық стратег бір құлдың аяғын сындырып алғаны туралы естіп:
«Тағы бір педагог пайда болды!» дейді.
Осы сөзімен Перикл не айтпақшы болды?
___________________________________________________________________ 4. Қазіргі кезде педагог деп кімді атаймыз?
___________________________________________________________________
Дескриптор:
Білім алушы
— Грек мектептерінде тек ауқаттылардың оқу себебін
көрсетеді;
— қоғам үшін сауатты адамдар маңыздылығына атайды;
— Ежелгі Грекиядағы педагогтардың рөліне баға береді;
— Қазіргі кездегі педагогты сипаттайды.

55

========55========

4-тоқсан
Бөлім «Рим империясының гүлденуі»
Тақырып «Рим ежелгі дүниенің ең қуатты империясына қалай айналды»
Оқу мақсаты
5.3.2.1 Ежелгі заман тарихындағы мемлекетаралық қатынастарды түсіндіру үшін «империя» ұғымын білу және пайдалану
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Рим империясының басқару жүйесі мен
территориясын анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білу және түсіну Қолдану
Тапсырма
Ежелгі Римнің тарихи кезеңдері
«Биліктің жоғарғы органдары» кестесін толтырыңыз
Республика
Империя
Биліктің жоғарғы органы
Атқарушы билік
Сот билігі
56

========56========

Берілген картаны қолдана отырып, империя кезінде Рим қандай территорияларға (кемінде үш иелік) ие болғанын анықтаңыз:
1. ____________________________________________________ 2. ____________________________________________________ 3. ____________________________________________________
Дескриптор:
Білім алушы
— Республика және империя тұсындағы жоғарғы басқару
органдарын атайды;
— Республика және империя тұсындағы атқарушы билік
ерекшеліктерін атайды;
— Республика және империя тұсындағы сот билігі
ерекшеліктерін атайды;
— Империя тұсында жаулап алынған территорияларды (кемінде
үшеуін) атайды.
57

========57========

Тақырып «Рим ежелгі дүниенің ең қуатты империясына қалай айналды»
Оқу мақсаты
5.3.1.1 Ежелгі мемлекеттердің саяси құрылымының ерекшеліктерін анықтау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Рим империасының саяси басқару жүйесін
анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Рим империясының саяси басқару құрылымы, міндеттеріне қатысты ұғымдарды сәйкестендіріңіз:
1. Принципат
А) Бұлар көмекшілер болды.
2. Августар
3. Цезарьлар
4. Доминат
B) Бұл ұғым шексіз билік деген мағына береді. Оның саяси негізін монархиялық өкімет пен басқарудың жетілдірілген аппараты құрады. Императордың сарайы оның орталығы саналды.
C) Бұларды әміршілер деп атады. Император мен оның қосалқы әміршілері белгілі бір аумақта өкімет билігін жүргізді.
D) Б.з.б ІІ ғасырға дейін сақталды. Бұл жүйе бойынша республикалық басқару ережесі сақталды, бірақ билік бір адамның — императордың қолында шоғырланды. Бұл билік мұрагерлікпен берілді.
Оқушы жауабы:
1
2
3
4
Дескриптор:
Білім алушы
— принципат саяси басқару жүйесін сәйкестендіреді;
— августардың саяси міндетін сәйкестендіреді;
— цезарьлар міндетін сәйкестендіреді;
— доминат саяси басқару жүйесін сәйкестендіреді.
58

========58========

Тақырып «Рим ежелгі дүниенің ең қуатты империясына қалай айналды»
Оқу мақсаты
5.3.2.2 – басқыншылық соғыстар мен империялардың пайда болуы мемлекеттердің шекараларын қалай өзгергерткенін талдау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Рим империясының жаулапалушылық жорықтары
нәтижесінде шекарасының өзгеруін анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Рим империясы өсуінің кескін картасы берілген:
а) Рим жаулап алған мемлекеттер мен аймақтардыкескін картаға көк түспен белгілеңіз; б) Рим республикасының жер аумағын сары түспен бояндар (б.з.д. 264 жылға қарай); в) Б.з. ІІ ғасыр басындағы Рим имперниясының қанат жайған шекарасын үзік сызықпен көрсетіңіздер.
Дескриптор:
Білім алушы
— Рим империясы жаулап алған аймақтарды кескін картаға көк
түспен белгілейді;
— Б.з.д. 264 жылға дейінгі Рим империясының жер аумағын сары
түспен белгілейді;
— б.з. ІІ ғасыр басындағы Рим империясының шекарасын үзік
сызықпен белгілейді.
59

========59========

Тақырып «Ежелгі римдік қоғамның дамуы мәдениеті арқылы қалай айқындалады»
Оқу мақсаты
5.1.2.1 Ежелгі қоғамның әлеуметтік ұйымдасуын сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі Рим империясы қоғамының әлеуметтік
құрлымын анықтайды
Ойлау дағдыларының
Қолдану
деңгейі
Тапсырма
Ежелгі Рим қоғамындағы әр топ өкілдерінің суреттері берілген. Төмендегі суретке қарап әр топтың өкілдерін анықтаңыз және олардың немен айналысқаның сипаттаңыз.
Дескриптор:
Білім алушы
— Ежелгі Рим қоғамындағы әр топтың өкілдерін анықтайды;
— Ежелгі Рим қоғамындағы әр топтың өкілдерін қызметін
сипаттайды.
60

========60========

Тақырып «Ежелгі римдік қоғамның дамуы мәдениеті арқылы қалай айқындалады»
Оқу мақсаты
5.2.2.3 Ежелгі дүниенің өнеріне сипаттама беру
Бағалау критерийi
Білім алушы

Ежелгі Рим сәулет өнерін туындыларын анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Төмендегі суретті мұқият қарап, жорамал сұрақтарға жауап беріңіз:
Бақылау сұрақтары:
Нені көре аламыз?
Талдау сұрақтары: Құрылыс қашан салынған? Оның қандай бөліктері бар?
Айрықша сұрақтар: Бұл құрылыс қандай типті? Ол қандай үлгіде салынған?
Проблеманы
шешетін сұрақтар:
Бұл құрылысты
кімдер қолданар еді?
Қиял-ғажайып сұрақтар:
Егер сізді осы жерге шақырса кім болып барар едіңіз?
Дескриптор:
Ежелгі Рим сәулет өнер туындысын атайды; Ежелгі Рим сәулет өнерінің қай үлгіде салынғаның
Білім алушы


атайды;

анықтайды.
Суретте бейнеленген сәулет өнерінің қолдану мақсатын
61

========61========

Тақырып «Ежелгі римдік қоғамның дамуы мәдениеті арқылы қалай айқындалады»
Оқу мақсаты
5.1.2.2 Ежелгі дүниедегі құлдықтың ерекшеліктерін анықтау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі Рим қоғамындағы құлдардың қызметін
сипаттайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Төмендегі кестеге Рим империясынның қоғамындағы құлдардың еңбегіне сипаттама беріңіз.
өндірістегі құлдар
Қызметші құлдар
Қолөнердегі құлдар
Түрме-мектептегі
құлдар
Дескриптор:
Білім алушы
— Рим империясының қоғамындағы өндірістегі құлдардың
еңбегін сипаттайды;
— Рим империясының қоғамындағы қызметші құлдардың
еңбегін сипаттайды;
— Рим империясының қоғамындағы қолөнердегі құлдардың
еңбегін сипаттайды;
— Рим империясының қоғамындағы түрме-мектептегі
құлдардың қызметін сипаттайды.
62

========62========

Тақырып «Спартактың көтерілісі ежелгі Римдегі құлдықты қалай сипаттайды»
Оқу мақсаты
5.1.2.2 Ежелгі дүниедегі құлдықтың ерекшеліктерін анықтау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі Римдегі Спартак көтерілісінің ерекшелігін
сипаттайды
Ойлау дағдыларының Білу және түсіну деңгейі
Тапсырма
Төмендегі мәтінді мұқият оқып, төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз.
1. Мәтің мазмұнына байланысты тақырып қойыңыз.
2. Берілген мәтің бойынша ежелгі Римдегі құлдықтың ерекшелігін атаныз.
Ежелгі Римдегі түрме-мектептің бірі Капуя қаласында орналасқан. Осыдан б.з.б. 74 жылы гладиатор Спартак бастаған ең ірі құлдар көтерілісі болды. Көтеріліс бүкіл Апенин түбегін қамтып, б.з.б. 71 жылға дейін созылды. Көтерілісшілердің бастапқыдағы шағын тобына бостандыққа ұмтылған құлдар мен ерікті кедейлер қосылып, оны қуатты әскерге айналдырды.
Ол Рим әскерін бірнеше ұрыста тал-талқан етіп жеңді. Кейін олардың арасында көтерілістің жоспары туралы келіспеушілік туындады. Бұл Брундизия қаласының маңында өткен шайқастағы жеңіліске әкеліп соқты. Спартак сол шайқаста қаза болды.
2. Берілген мәтінді пайдаланып, уақыт сызығында оқиғаны дұрыс орналастырыңыз: — Спартак бастаған көтерілістің басталған уақыты белгілеңіз;
— Спартактың қайтыс болған уақытың көрсетіңіз.
Б.з.б. Б.з.
Дескриптор:
Білім алушы
— мәтіннің мазмұны бойынша тақырып қояды;
— ежелгі Рим империясындағы құлдықтың ерекшелігін
анықтайды;
— Спартак басталған көтерілістің уақытын көрсетеді;
— Спартактың қайтыс болған уақытын анықтайды.
63

========63========

Тақырып «Спартактың көтерілісі ежелгі Римдегі құлдықты қалай сипаттайды?»
Оқу мақсаты
5.3.2.3 Ежелгі Римдегі Спартак көтерілісін сипаттау, себептерін анықтау
Бағалау критерийi
Білім алушы

Спартак көтерілісі арқылы Римдегі құлдықты сипаттайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Төменде берілген сурет бойынша жорамал сұрақтарға сипаттама беріңіз:
Бақылау сұрақтары: Суреттен нені көре аламыз?
Проблеманы шешетін сұрақтар: Бұл көтеріліс кімдер үшін маңызды болды? Неліктен?
Қиял-ғажайып сұрақтар:
Талдау сұрақтары:
Көтеріліс қай уақытты қамтиды? Көтеріліс қай жерде болды? Оны кім басқарды?
Оған кімдер қатысты?
Айрықша сұрақтар: Көтерілістің шығу себебі неде?
Егер сізді гладиатор болсаңыз не істер едіңіз?
Дескриптор:
Білім алушы




көтерілістің тарихи кезеңін атайды;
көтерілістің басталу себебін анықтайды;
көтерілістің маңызын жазады;
Римдеге құлдардың қоғамдағы әлеуметтік рөлін атайды.
64

========64========

Бөлім «Дәуірлер тоғысындағы Рим»
Тақырып «І-ІІІ ғасырларда Рим империясы қалай дамыды»
Оқу мақсаты
5.2.1.1 Негізгі діни ұғымдарды (Құдай, ғибадатхана, абыз, қасиетті жазбалар, пұт) түсіндіру
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Діни ұғымдарды жіктейді
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білу және түсіну
Тапсырма
Негізгі діни ұғымдардың мағынасын кестеге жазыңыз:
Құдай
Ғибадатхана Абыз
Қасиетті жазбалар Пұт
Дескриптор:
Білім алушы
— құдай туралы біледі;
— ғибадатхана туралы біледі;
— абыз кім екенін анықтайды;
— қасиетті жазбалар туралы жазады;
— пұттың мағынасын ашады.
65

========65========

Тақырып «IV – V ғасырларда Рим империясы қалай өзгерді»
Оқу мақсаты
5.2.1.3 Ежелгі қоғамның дамуына діндердің ықпалын сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Рим империясының өзгеруіне діннің ықпалын
анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Оқиғаның дұрыс реттілігін мерзімі бойынша көрсетіңіз:
a) Христосқа сиынатын әр түрлі қауымдар мен ұйымдар пайда болды. Олардың діни
түсініктері мен уағыздары бір-бірінен ерекшеленді;
b) Адам бейнесіндегі құдай туралы аңыз пайда болып, оны Иса (Иисус Христос) деп
атады;
c) Христиан шіркеуі императорға бағынышты, өте бай және қуатты ұйымға айналды.
Рим империасында христиан дінінен басқа діннің бәріне тыйым салынды; d) Константин христиандарға бас қосып, жиналуға және ғибадатхана салуға рұқсат
берді. Ол шіркеу қызметін де нығайтты.
Дескриптор:
— — —
Білім алушы
Рим империясының өзгеруіне діннің ықпалын көрсетеді; оқиғаның дұрыс реттілігін орналастырады;
оқиғаның болған уақыттарын анықтайды.
66

========66========

Тақырып «Ежелгі дүниенің мәдени мұрасы қандай»
Оқу мақсаты
5.2.2.3 Ежелгі дүниенің өнеріне сипаттама беру
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі дүниенің мәдени мұраларын анықтайды
Ойлау дағдыларының Деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Төменде берілген ежелгі дүние өнерлері мен ғылымдардың ашқан жаңалықтарына сипаттама беріңіздер:
Ежелгі жазуларды атаңыздар —
_____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________ Гиппократ —
_____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________ Архимед —
_____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________ Ежелгі сағаттың пайда болуы —
_____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________ Вавилон мұнарасы —
_____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________
Дескриптор:
Білім алушы
— ежелгі жазуларды сипаттайды;
— ежелгі жазулардың пайда болған жерлерін біледі;
— Гиппократтың ғылым саласына қосқан үлесін атайды;
— Архимедтің ғылым саласындағы жаңалығын атайды;
— ежелгі сағаттардың пайда болған жерлерін атайды;
— Вавилон мұнарасының не үшін салынғаның атайды.
67

========67========

Тақырып «Ежелгі дүниенің мәдени мұрасы қандай?»
Оқу мақсаты
5.2.4.2 Ғылымдардың (арифметика, геометрия, астрономия, медицина) пайда болып, дамуына шаруашылық іс-әрекет пен әлеуметтік өзгерістердің ықпалын сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі замандағы ғылымдардың пайда
болуының шаруашылық түрлеріне ықпалын
анықтайды
Ойлау дағдыларының деңгейі Қолдану
Тапсырма
Төменде берілген ғылым салаларының қоғамға, шаруашылық түрлеріне тигізген әсерін сипаттаныз.
Арифметика
Геометрия
Астрономия
Медицина
Шаруашылық іс-әрекет қалай ықпал етті?
Әлеуметтік өзгерістер қалай ықпал етті?
Дескриптор:




Білім алушы
Арфиметика ғылымының шаруашылыққа және қоғамға әкелген ықпалын атайды;
Геометрия ғылымының шаруашылыққа және қоғамға әкелген ықпалын атайды;
Астрономия ғылымының шаруашылыққа және қоғамға әкелген ықпалын атайды;
Медицина ғылымының шаруашылыққа және қоғамға әкелген ықпалын атайды;
68

========68========

Тақырып «Ежелгі дүниенің мәдени мұрасы қандай»
Оқу мақсаты
5.2.4.1 Ежелгі қоғамның дамуындағы жазудың рөлін сипаттау
Бағалау критерийi
Білім алушы
 Ежелгі Рим империясындағы мектептердің
ерекшелігін талдайды
Ойлау дағдыларының деңгейі
Жоғары деңгей дағдылары
Тапсырма
Төмендегі кесте арқылы ежелгі Рим мектебі мен заманауи мектепті салыстырып толтырыңыз:
РИМ МЕКТЕБІ
ЗАМАНАУИ МЕКТЕП
ҰҚСАСТЫҒЫ
АЙЫРМАШЫЛЫҒЫ
АЙЫРМАШЫЛЫҒЫ
Дескриптор:
Білім алушы
— Рим мектебінің заманауи мектептен айырмашылығын
көрсетеді;
— Рим мектебінің заманауи мектеппен ұқсастықтарын анықтайды;
— жазудың ерекшелігін атайды.
69

========69========

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *